Vệt sáng giữa phố đông

Sài Gòn đêm nay lại mưa. Tiếng mưa rơi lộp bộp trên mái tôn của căn phòng trọ chưa đầy mười lăm mét vuông làm tôi nhớ đến âm thanh quen thuộc nơi quê nhà. Chỉ khác là, mưa ở quê mang theo mùi ngai ngái của đất cày và rơm rạ, còn mưa ở đây lại hòa vào ánh đèn neon nhấp nháy của những biển hiệu hắt hiu qua khung cửa sổ nhỏ. Tôi pha vội một ly cà phê đen, kéo chiếc ghế nhựa cộc kệch ngồi vào bàn. Đêm nay, tôi lại thức.

Tôi sinh ra ở một vùng quê miền Trung cát trắng, nơi gió Lào thổi rát mặt và những cơn bão chực chờ cuốn trôi đi chút hy vọng mỏng manh sau mỗi vụ mùa. Nhà tôi nghèo, cái nghèo bám rễ vào từng nếp nhăn trên trán bố, hằn sâu vào đôi bàn tay nứt nẻ của mẹ. Trong ba anh em, tôi là đứa duy nhất có cơ hội bước chân qua khỏi ranh giới của lũy tre làng. Các anh chị tôi đều sớm bỏ học, gác lại ước mơ để đi làm thuê, nhường lại chút ánh sáng học hành cho đứa em út có "cái đầu sáng dạ" nhất nhà.

Ngày tôi nhận giấy báo đỗ đại học, mẹ khóc. Giọt nước mắt của người đàn bà cả đời chưa đi quá cái chợ huyện rơi lã chã trên tờ giấy trắng còn thơm mùi mực in. Bố lẳng lặng ra góc sân, châm một điếu thuốc lào, khói phả mờ mịt che đi đôi mắt đỏ hoe. Tôi mang theo chiếc ba lô sờn cũ, bên trong gói ghém vài bộ quần áo, hũ mắm ruốc mẹ làm và một xấp tiền lẻ còn vương mùi mồ hôi gắt gao của bố, một mình lên chuyến xe khách muộn tiến về thành phố.

Câu ca dao mẹ hay ngâm nga lúc ru cháu ngủ cứ văng vẳng bên tai tôi suốt chặng đường dài: "Chim trời ai dễ đếm lông, Nuôi con ai dễ kể công tháng ngày."

Thành phố đón tôi bằng sự choáng ngợp và những cú va vấp đầu đời. Những tòa nhà cao chọc trời dường như muốn nuốt chửng một đứa trẻ tỉnh lẻ. Đã có những ngày, tôi phải đạp xe hai mươi cây số dưới cái nắng cháy da để đi làm gia sư, rồi tối về lại tất tả bưng bê ở quán nhậu đến tận khuya. Bữa cơm thường ngày chỉ là gói mì tôm úp vội hay ổ bánh mì khô khốc rát cả họng. Có những đêm, nhìn bạn bè đồng trang lứa xúng xính váy áo đi dạo phố, còn mình thì mồ hôi nhễ nhại, tay đầy dầu mỡ, một nỗi tủi thân nghẹn đắng dâng lên tận cổ. Tôi tự hỏi, liệu mình có đang đi sai đường? Liệu cái "cơ hội đổi đời" mà cả gia đình chắt chiu trao cho tôi có quá sức với bờ vai chật hẹp này?

Và rồi, sự thay đổi trong tư duy của tôi bắt đầu từ những ngày thức trắng ôn thi giữa kỳ.

Giữa một đống giáo trình dày cộp, chữ nghĩa như đang nhảy múa trêu ngươi đôi mắt đỏ lừ vì thiếu ngủ. Tôi lục tung hộp bút cũ kỹ để tìm thứ gì đó đánh dấu lại những ý chính. Chạm vào tay tôi là cây bút dạ quang Thiên Long hai đầu mà nhỏ bạn thân tặng hôm sinh nhật, với thiết kế vỏ ngoài pastel hiện đại, trẻ trung, mang đậm chất Gen Z - một thứ đồ vật có vẻ quá đỗi "sành điệu" so với góc học tập tồi tàn của tôi.

Cầm cây bút trên tay, tôi nhận ra nó có hai đầu. Một đầu nhỏ xíu, nét chỉ 1mm, tôi dùng để gạch dưới những chú thích li ti, những chi tiết rắc rối, khó nhằn. Đầu còn lại là nét vát rộng 4mm, tôi dùng để quẹt một đường dứt khoát, nhuộm màu sắc rực rỡ lên những tiêu đề lớn, những công thức quan trọng nhất. Ngòi bút mềm mại, lướt êm ru trên mặt giấy nhám của cuốn giáo trình rẻ tiền, để lại một vệt sáng màu xanh lá mát mắt. Trong số sáu màu cam, vàng, hồng, xanh dương, tím... bạn tôi đã chọn màu xanh dương cho tôi. Nó bảo: "Màu của hy vọng đấy!".

Nhìn những vệt dạ quang xanh lá nổi bật giữa biển chữ đen đặc xịt, tôi bỗng nhận ra một triết lý giản đơn mà sâu sắc.

Cuộc sống của những người trẻ tha hương nơi phố thị, chẳng phải cũng giống như một cuốn sách giáo trình đồ sộ và lộn xộn này sao? Sẽ có vô vàn những "dòng chữ" là những điều vụn vặt làm ta mệt mỏi: sự kẹt xe, tiếng ồn ào, những lời cọc cằn của vị khách khó tính, hay nỗi cô đơn cắn rứt hàng đêm. Nếu ta cứ cố đọc và thu nạp hết tất cả, ta sẽ kiệt sức.

Giống như cách dùng cây bút dạ quang, ta cần học cách đánh dấu lại những gì thực sự quan trọng.

Đầu bút 1mm tỉ mỉ ấy, tôi sẽ dành để ghi nhớ những chi tiết nhỏ bé nhưng quý giá: nụ cười của bác bảo vệ nơi cổng trường, bát canh chua cô chủ trọ cho thêm, hay những đồng tiền lẻ tôi chắt bóp được mỗi ngày. Còn chiếc đầu bút 4mm mạnh mẽ kia, tôi sẽ dùng nó để vạch một đường thật sáng, thật đậm lên những "tiêu đề" lớn của đời mình: Đó là tấm bằng đại học, là giấc mơ xây cho bố mẹ một căn nhà ngói đỏ không còn dột nát mỗi mùa mưa, là khát vọng chứng minh rằng: Đứa con của ruộng đồng vẫn có thể tỏa sáng giữa đại lộ thênh thang.

Những mệt mỏi, những tủi thân, những cám dỗ của đô thị phồn hoa... tôi sẽ để chúng chìm vào phần nền giấy trắng đen mờ nhạt. Tôi chỉ tập trung ánh nhìn của mình vào những vệt dạ quang rực rỡ mà tôi đã tự tay đánh dấu.

Kể từ đêm đó, tôi không còn nhìn thành phố bằng ánh mắt sợ hãi hay thù địch nữa. Tôi nhận ra thành phố không tước đi của tôi điều gì, nó chỉ đặt ra những thử thách để xem tôi có đủ kiên tâm đi đến cuối con đường hay không. Những ngày sau đó vẫn vất vả, tôi vẫn làm thêm mười tiếng một ngày, nhưng tâm thế tôi đã khác. Mỗi lần nhụt chí, tôi lại nhớ về vệt màu xanh lá hy vọng, nhớ về lý do mà mình bắt đầu.

Rồi những nỗ lực cũng đơm hoa. Tôi ra trường với tấm bằng giỏi, nhận được cái gật đầu của một công ty đa quốc gia ngay sau vài vòng phỏng vấn gắt gao. Ngày cầm tháng lương đầu tiên trên tay, việc đầu tiên tôi làm là ra bưu điện gửi tiền về quê cho mẹ lo thuốc thang cho bố. Cầm biên lai chuyển tiền, tôi ngước nhìn dòng xe cộ hối hả dưới kia, thấy lòng mình bình yên đến lạ. Thành phố này cuối cùng đã chịu mở lòng với tôi, hay đúng hơn, tôi đã tự biết cách dùng sự kiên trì để đánh dấu sự tồn tại của mình giữa lòng nó.

Các bạn trẻ ạ, những ai đang mang trên vai hành trang là sự kỳ vọng của cả một gia đình nghèo khó tiến về thành phố, tôi hiểu các bạn đang mệt mỏi thế nào. Sẽ có những lúc bạn thấy mình lạc lõng, vô hình và muốn từ bỏ. Nhưng xin đừng.

"Lửa thử vàng, gian nan thử sức."Cuộc đời là một bản thảo còn dang dở. Sẽ có rất nhiều nhiễu nhương, ồn ào và khó khăn cố tình làm mờ đi lý tưởng của bạn. Hãy trang bị cho tâm hồn mình một "cây bút dạ quang" thật êm, thật sắc màu. Hãy can đảm quẹt những đường thật sáng lên ước mơ của mình, đánh dấu vào những nỗ lực, những yêu thương từ gia đình để lấy đó làm kim chỉ nam.

Còn những tăm tối, những chông chênh? Hãy cứ để nó làm nền. Bởi vì ánh sáng dạ quang chỉ thực sự rực rỡ và có giá trị khi nó được làm nổi bật giữa những dòng chữ đen chi chít đầy nhọc nhằn.

Đêm nay trời lại mưa, nhưng trong căn phòng trọ nhỏ đã được sửa sang tươm tất hơn, góc bàn làm việc của tôi vẫn sáng đèn. Cây bút Thiên Long năm xưa dẫu đã cạn mực nhưng tôi vẫn đặt trang trọng trong ống bút, như một chứng nhân cho những năm tháng thanh xuân cơ hàn mà rực rỡ. Tôi viết tiếp những dự định mới cho tương lai, bằng một niềm tin vững chãi: Chỉ cần ta biết mình cần nhấn mạnh điều gì trong cuộc đời, ta sẽ không bao giờ bị chìm khuất giữa đám đông.